Tehlikeli Maddelerin Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Avrupa Anlaşması (European Agreement concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road (ADR)),
26/9/2011 tarih ve 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname
24.04.2019 tarih ve 30754 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik,
22/05/2014 tarih ve 29007 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hakkında Tebliğ (19/04/2017 tarih ve 30043 sayılı Resmi Gazete ile değişik),
Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge (11/06/2019 tarihli ve 44011 sayılı Bakanlık makam olur ile yürürlüğe giren yönerge)
Yol Kenarı Denetim Genelgesi (2017/TMKTDGM-03/DENETİM)
TMFB Almakla Yükümlü Firmalar
Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi Düzenlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönerge Madde 5:
(1) Yönetmelik kapsamındaki tehlikeli maddeleri; taşımacı, dolduran, paketleyen, yükleyen, gönderen, alıcı, boşaltan ve tank konteyner/portatif tank işletmecisi olarak bu faaliyetlerden biri veya birden fazlasıyla iştigal eden işletmeler TMFB almak zorundadır.
(2) Aynı ticari unvan altında faaliyet gösteren Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlanmamış ve tescil edilmemiş merkez adreslerinin haricindeki şube, temsilcilik, bayi, fabrika, imalathane, irtibat bürosu, şantiye, maden ocağı veya atölye ve benzeri işletmeler adreslerinin bulunduğu Bölge Müdürlüklerinden her bir yer için ayrı ayrı TMFB almak zorundadır.
“Faaliyet Belgesi” almadan faaliyette bulunan işletmelere, bu aykırılığın gerçekleştiği her ay için uygulanacak idari ceza, 2019 yılı itibariyle 1.707 ₺ olarak belirlenmiştir.
EK-3 RAPOR DÜZENLENMESİ
TMFB (TEHLİKELİ MADDE FAALİYET BELGESİ) almak, yenilemek veya değiştirmek isteyen işletmeler, karayolu taşımacılığına taraf olduğu faaliyet konusu veya konularının hangileriyle iştigal ettiklerine dair TMFB Yönergesinde belirtildiği üzere Ek-3 raporu almak ve idareye sunmak zorundadır. ATOM TMGD, firmaların ihtiyacı olan Ek-3 raporunu düzenleme konusunda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş TMGDK kuruluşudur.
TMGD Görev ve Yükümlülükleri
Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hakkında Tebliğ Madde 23:
(1) TMGD’ler danışmanlık hizmeti verilen işletmenin başındaki kişinin sorumluluğu altında, yapılan işin gereklilikleri kapsamında en uygun araç ve faaliyetleri belirleyip kullanımını sağlayarak, en güvenli yolla bu faaliyetlerin yönetimini kolaylaştırır. TMGD, bünyesinde görev yaptığı TMGDK’ye karşı sorumludur.
(2) İşletme içerisindeki faaliyetler göz önüne alındığında, bir danışman başlıca aşağıdaki görevleri yapar:
a) Tehlikeli maddelerin taşınmasında uluslararası anlaşma ve sözleşme (ADR/RID/IMGD Kod) ve konu ile ilgili mevzuat hükümlerine uyulduğunu izlemek.
b) Tehlikeli maddelerin ADR/RID/IMGD Kod hükümlerine göre taşınması hususunda işletmeye öneriler sunmak.
c) İşletmenin tehlikeli maddelerin taşınması ile ilgili yıllık faaliyet raporunu İdarenin belirlediği formata uygun olarak, yılsonu itibariyle ilk üç ay içerisinde hazırlamak ve talep edildiğinde www.türkiye.gov.tr adresi üzerinden İdareye göndermek üzere bünyesinde görev yaptığı TMGDK’ye ve danışmanlık hizmeti verilen işletmeye sunmak.
ç) Taşınacak tehlikeli maddelerin tespiti yapılarak, bu maddeye ilişkin ADR/RID/IMDG Kod’daki zorunluluklar ile uygunluk prosedürlerini belirlemek.
d) İşletmenin faaliyet konusu olan tehlikeli maddelerin taşınmasında kullanacağı taşıma araçları satın alınırken rehberlik etmek.
e) Tehlikeli maddelerin taşınması, yüklenmesi ve boşaltımında kullanılan teçhizatın kontrolüyle ilgili prosedürleri belirlemek.
f) Ulusal ve uluslararası mevzuat ve bunlarda yapılan değişiklikler dâhil olmak üzere, işletme çalışanlarının görev alanına uygun eğitim almalarını ve bu eğitimin kayıtlarının tutulmasını sağlamak.
g) Tehlikeli maddelerin taşınması, yüklenmesi veya boşaltılması sırasında bir kaza veya güvenliği etkileyecek bir olay meydana gelmesi durumunda uygulanacak acil durum prosedürlerini belirlemek, çalışanlara bunlarla ilgili tatbikatların periyodik olarak yapılmasını ve kayıtlarının tutulmasını sağlamak.
ğ) Kazaların veya ciddi ihlallerin tekrar oluşmasını önleyecek tedbirlerin alınmasını sağlamak.
h) Alt yüklenicilerin veya üçüncü tarafların seçiminde ve çalıştırılmasında tehlikeli maddelerin taşınmasıyla ilgili mevzuatın öngördüğü özel şartların dikkate alınmasını sağlamak.
ı) Tehlikeli maddelerin taşınması, doldurulması veya boşaltılmasında yer alan çalışanların, operasyonel prosedürler ve talimatlar hakkında bilgiye sahip olmalarını sağlamak.
i) Tehlikeli malların taşınması, yüklenmesi veya boşaltılmasında muhtemel risklere karşı hazırlıklı olmak için, ilgili personelin farkındalığını artırmaya yönelik önlemler almak.
j) Tehlikeli maddenin sınıfına göre taşıma sırasında taşıtta bulunması gereken doküman ve güvenlik teçhizatlarının taşıma aracında bulundurulmasına yönelik talimatları oluşturmak.
k) ADR/RID Bölüm 1.10.3.2’de belirtilen işletme güvenlik planını hazırlayarak planın uygulanmasını sağlamak.
l) Faaliyetler konusunda eğitim, denetim ve kontrol dâhil yaptığı her türlü işi tarih ve saat belirterek kayıt altına almak, bu kayıtları 5 yıl süreyle saklamak ve talep edilmesi halinde İdareye ibraz edilmek üzere bünyesinde görev yaptığı TMGDK’ye ve danışmanlık hizmeti verilen işletmeye sunmak.
m) Danışmanlık hizmeti verilen işletmede konusuyla ilgili bir tehlikenin söz konusu olduğu durumlarda tehlike giderilene kadar yapılan işin durdurulmasını sağlamak, tehlikenin giderildiği durumda da işi kendi onayı ile başlatmak ve tehlike giderilene kadar geçen süreçteki her türlü aşamayı danışmanlık hizmeti verilen işletmeye, bünyesinde görev yaptığı TMGDK’ye ve yetkili mercilere yazılı olarak bildirmek.
n) Taşıma aracına yüklenen yükün ADR/RID/IMDG Kod hükümlerine uygun olarak; paketlenmesi, etiketlenmesi, işaretlenmesi ve yüklenmesiyle ilgili iş ve işlemlere ilişkin prosedürleri oluşturmak.
(3) İşletmede sorumlu olarak görev yapan TMGD; taşıma, yükleme veya boşaltma sırasında meydana gelen bir kazanın cana, mala ve çevreye zarar vermesi durumunda; kaza hakkında bilgi toplayarak bünyesinde görev yaptığı TMGDK’ye ve danışmanlık hizmeti verilen işletme yönetimine bir kaza raporu hazırlar. TMGD tarafından hazırlanan bu rapor, bir ay içerisinde işletme veya TMGDK tarafından İdareye www.türkiye.gov.tr adresi üzerinden gönderilir. Bu rapor uluslararası veya ulusal mevzuat kapsamında işletme yönetimi tarafından yazılması gereken raporun yerine geçmez.
(5) Bir TMGD, istihdam edildiği işletme ile birlikte bu işletmenin temsilciliği veya şubeleri de dâhil olmak üzere en fazla beş yerde danışmanlık yapabilir. TMGDK bünyesinde hizmet veren bir TMGD, TMGDK tarafından hizmet verilen en fazla sekiz işletme için danışman olarak görevlendirilebilir.
(6) Tehlikeli madde güvenlik danışmanı belgesine sahip olanlar, danışmanlık hizmetini, TMGDK bünyesinde istihdam edilerek veya istihdam edildiği işletme bünyesinde verirler.
İşletmelerin Sorumluluk ve Yükümlülükleri
Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı Hakkında Tebliğ Madde 27:
(1) Bu Tebliğ kapsamında faaliyet gösteren işletmeler, en az bir adet TMGD istihdam etmek veya İdarece yetkilendirilen TMGDK’den hizmet almakla yükümlüdürler.
(2) Bir işletmede TMGD hizmeti, TMGDS’ye sahip olmak şartıyla; işletme sahibi veya işletmede bu amaçla istihdam edilen TMGD veya TMGDK’den hizmet alınarak yapılabilir.
(3) İdare, işletmenin işlem hacmi, faaliyet alanı sayısı, kaza yoğunluğu veya kaza riskinin artması gibi durumları dikkate alarak, gerektiğinde işletmelerin istihdam etmesi veya TMGDK’den hizmet alması gereken TMGD sayısını artırmasını isteyebilir.
(4) TMGD, bu Tebliğde belirtilen görevleri yerine getirirken bağımsızdır ve işletmeler ve TMGDK’ler tarafından bu görevleriyle ilgili olarak etki altında bırakılamaz.
(5) Bu Tebliğ kapsamında faaliyet gösteren işletmeler;
a) İstihdam edeceği TMGD’leri veya hizmet alacağı TMGDK’ler ile yapacağı anlaşmayı www.türkiye.gov.tr adresi üzerinden bildirmekle ve yapılan bu anlaşmanın veya TMGD’nin iş akdinin fesih edilmesi durumunda ise 30 (otuz) gün içerisinde TMGD istihdam etmekle veya TMGDK ile yeni bir anlaşma yapmakla,
b) TMGD’nin işi gereği ihtiyacı olan tüm bilgileri vermekle ve ihtiyacı olan araç ve gereci sağlamakla,
c) TMGD’nin tavsiye ve görüşleri doğrultusunda, tehlikeli madde taşımacılığını en emniyetli şekilde yapmakla,
ç) TMGD’nin yükümlülüklerini tam anlamıyla yerine getirebilmesi için gerekli desteği vermekle,
d) TMGD tarafından hazırlanan yıllık raporları 5 yıl süre ile saklamak ve istendiğinde yetkili kişilere vermekle,
e) Talep edilmesi halinde, Anlaşmaya (ADR/RID) taraf ülkelerin yetkili kurumlarına veya bu amaçla belirlenen kurumlara danışmanların irtibat bilgilerini vermekle,
f) TMGD’nin iletişim bilgilerini, işletmede bulunan tüm çalışanlara yazılı olarak bildirmekle ve çalışanlar tarafından kolay erişilebilir yerlerde ilan etmekle,
g) İşletmede birden fazla TMGD istihdam edilmesi halinde danışmanların görev, yetki ve sorumluluklarının paylaşımını yazılı olarak belirlemekle,
yükümlüdürler.
(6) İşletmeler, ADR/RID Bölüm 1.8.3.6’ya göre hazırlanmış kaza raporlarını İdarenin talebi üzerine sunmak zorundadır.
(7) Bu Tebliğ kapsamında faaliyet gösteren işletmeler, TMGD faaliyetlerinin u‐net otomasyon sistemine girilmesini sağlamak zorundadır. İşletmeler;
a) TMGD tarafından u‐net otomasyon sistemine girilen tespit ve tavsiyeleri işletmeye tebliğ edilmiş olarak kabul etmekle,
b) TMGD tarafından, işletmede yürütülen faaliyetlerine ilişkin tespit ve önerilerinin işlendiği u‐net otomasyon sistemi üzerinde, TMGD ile işletmenin temsile ve ilzama yetkilisi tarafından birlikte veya ayrı ayrı onaylamakla,
yükümlüdürler.
Yol Kenarı Denetimleri
Bilindiği üzere, 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye dayanılarak Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Avrupa Anlaşması (ADR) paralelinde hazırlanan “Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik” Bakanlığımızca revize edilerek 24/10/2013 tarihli ve 28801 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Yönetmeliğin İkinci Bölüm, Taşımacılık Faaliyetlerinde Genel Kurallar başlığı altındaki 5 inci maddenin birinci fıkrasında “Tehlikeli maddeler kamuya açık karayolunda, bu Yönetmelik ve ADR hükümlerine uygun olarak ekonomik, kontrollü, seri, güvenli, insan sağlığına zarar vermeden ve çevreye olumsuz etkisi en az olacak şekilde taşınır” hükmü ile üçüncü fıkradaki tehlikeli maddelerin taşınmasında yer alan taraflar, hasar ve yaralanmaları önleyebilmek ve gerekirse bunların etkisini en aza indirebilmek için ön görülebilen risklerin yapısını ve boyutunu göz önünde bulundurarak bu Yönetmeliğe ve ADR hükümlerine uygun tedbirleri almak zorundadırlar.” hükmü mevcuttur. Bu bağlamda, tehlikeli maddelerin karayoluyla taşımasında; sertifikalı ambalajların (paketler) kullanılması; tehlikeli madde taşımacılığı konusunda eğitim almış sürücülerin kullandığı, ADR ve Yönetmelikte belirtilen işaret, etiket ve turuncu plakalar ile donatılmış “Taşıt Uygunluk Belgesi/ADR Uygunluk Belgesi”ne sahip taşıtlarla yapılması gerekmektedir.
Yaptırımlar
Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı istihdam etmeme veya bu hizmeti almama (Madde 27-1) fiilinin gerçekleştiği her ay için uygulanacak ceza miktarı tabloda 4.409 TL olarak belirtilmiştir.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın yayınlamış olduğu yol kenarı denetim genelgesi ve 2019 yılı yeniden değerleme uygulamasını içeren idari para cezalarına yukarıda verilen linkten ulaşabilirsiniz.